Сённяшняя прыпавесць пра вінаграднік адкрывае перад намі незвычайны, нават ашаламляльны для нашага чалавечага розуму, аспект Божай справядлівасці.
Мы, людзі, часта ўяўляем справядлівасць, як роўную меру за роўную працу. Гаспадар вінаградніку, насуперак нашай звычайнай логіцы, плаціць усім аднолькава — тым, хто працаваў цэлы дзень, і тым, хто прыйшоў толькі на гадзіну. Мы таксама, падобна першым работнікам, адчуваем спакусу ўсклікнуць: "Ці гэта справядліва?" Аднак Бог бачыць усё з іншага пункту гледжання. Таму Хрыстус не гаворыць пра чалавечую справядлівасць, якая вымяраецца мерай, вагой, эквівалентным абменам: "ты працаваў столькі – атрымай столькі". Гэта лагічна, зразумела і, здавалася б, справядліва. Наадварот, Езус імкнецца адкрыць нам Божую справядлівасць – тую, што не вымяраецца гадзінамі працы, а веліччу Божай дабрыні і любові.
Гаспадар, які выходзіць на працягу дня, каб наняць работнікаў, – гэта вобраз Бога, які кліча нас у сваё Валадарства. Няма значэння, калі мы адгукнуліся на гэты заклік – ці то на світанку нашага жыцця, ці то на яго змярканні. Важна толькі тое, што мы пачулі і адгукнуліся.
Уявіце сабе гаспадара, які настойліва шукае работнікаў. З самага ранку ён выходзіць на рынак, потым зноў і зноў – у трэцюю, шостую, дзевятую гадзіну. Ён бачыць тых, кім ніхто не цікавіцца, каму ніхто не даў шанец. І вось, ён знаходзіць тых, хто прастаяў увесь дзень без працы. "Чаму вы стаіце тут?" – пытаецца ён. І атрымлівае найбольш сумны адказ: "Нас ніхто не наняў". Яны нікому не патрэбныя. Яны – лішнія.
Надыходзіць час расплаты. Гаспадар загадвае плаціць, пачынаючы з апошніх. І тут адбываецца нешта, што ламае звыклыя ўяўленні пра эканоміку і справядлівасць. Тыя, хто прыйшоў апошнімі і прапрацаваў усяго адну гарачую гадзіну, атрымліваюць поўную плату – срэбны дынар, на які можна было б пражыць усёй сям'ёй цэлы дзень! Бачачы гэта, тыя, хто працаваў з самага ранку, узрадаваліся. Яны падумалі, што калі гаспадар такі шчодры да апошніх, дык ім ён заплаціць у дзесяць разоў больш! Яны лічылі гэта справядлівым.
Але яны таксама атрымліваюць па адным дынары. І тады іх уласнае разуменне справядлівасці пачынае бунтаваць. "Гэта несправядліва!" – крычаць яны. – "Ты зраўняў нас з гэтымі гультаямі, якія нават не паспелі ўпацець! Мы цярпелі спёку цэлы дзень, а яны прыйшлі толькі ў канцы!"
Іхні голас – гэта голас нашай уласнай логікі, нашага розуму, які кажа: "Паважай прапорцыі! Узнагароджвай па заслугах!"
Але гаспадар, які ў гэтай прыпавесці з'яўляецца вобразам Самога Бога, дае адказ, які пераварочвае ўсё: "Дружа, я не крыўджу цябе. Ты атрымаў усё, аб чым мы дамовіліся. Ці не маю я права рабіць са сваім тое, што хачу? Ці зайздроснае вока тваё таму, што я добры?"
Вось у чым сутнасць! Божая справядлівасць – гэта не справядлівасць меры, а справядлівасць Ласкі. Яна не лічыць, колькі часу мы прапрацавалі ў Ягоным вінаградніку – у Ягоным Касцёле. Яна бачыць, што мы ўсе, без выключэння, стаялі на рынку гэтага свету "без працы" – без сапраўднага сэнсу, без сапраўднага шчасця, пакуль Ён не прыйшоў і не паклікаў нас. І Ён кліча не таму, што мы такія выдатныя, а таму, што Ён – добры.
Ён дае нам не заробак, але жыццё. Ён дае не па кантракту, але па дару. Першыя работнікі атрымалі ўсё, што ім абяцалі. Яны не былі абрабаваныя. Яны былі абакрадзеныя толькі ўласнай зайздрасцю. Іхняя бяда была не ў тым, што ім недаплацілі, але ў тым, што заплацілі іншым. Іх вока стала "нячыстым", зайздросным.
Гэтая прыпавесць – суровае папярэджанне для нас, хто лічыць сябе "вернымі", хто прыйшоў у Касцёл "зранку". Для нас, хто можа пачаць лічыць, што маем нейкія правы перад Богам, што Яго ласка – гэта наша заслуга. Мы пачынаем з пагардай глядзець на тых, "апошніх", хто прыйшоў да Бога ў старасці, хто жыў доўгія гады без Яго, хто знайшоў шлях пакаяння толькі ў апошнюю хвіліну. Мы пачынаем думаць: "Чаму яны атрымліваюць тое ж Валадарства, што і я, які столькі гадоў цярпеў, маліўся, пасціў, пакутаваў?"
І слова Божае сёння пытаецца ў нас: "Ці зайздроснае вока тваё таму, што Я добры?"
Божая справядлівасць – гэта тое, што кожны з нас, грэшнікаў, атрымлівае -- не пасмяротнае пакаранне, але шанец на выратаванне. Гэта тое, што атрымаў разбойнік на крыжы, які пакаяўся ў апошнюю хвіліну, каб сустрэць Хрыста ў раі. Гэта тое, што ўсе мы, незалежна ад нашага мінулага, запрошаныя на адну і тую ж вячэру, і нам прапануецца адзін і той жа бясцэнны Дар – Божае Валадарства.
Гэтая прыпавесць вучыць нас, што Бог не лічыць нашыя гадзіны працы ці нашыя намаганні ў тэрмінах чалавечага вымярэння. Ён глядзіць на нашае сэрца, на нашу гатоўнасць адгукнуцца на Яго заклік, на нашу веру і любоў. Калі мы прыходзім да Бога, незалежна ад таго, калі мы гэта робім, Ён прымае нас і ўзнагароджвае сваёй міласэрнасцю. Гэта не азначае, што нашыя намаганні не важныя. Яны важныя, бо яны з'яўляюцца выказваннем нашай адданасці і нашага жадання служыць Яму. Але наша ўзнагарода не абмяжоўваецца толькі тым, што мы "заслужылі". Яна шчодрая, яна перавышае нашыя чаканні, бо яна зыходзіць з бясконцай любові Бога.
Нараканні першых работнікаў паказваюць на нашу чалавечую схільнасць да параўнання, да зайздрасці, да жадання мець больш, чым усе. Мы часта забываемся, што Божыя дары не адбіраюцца ў кагосьці, каб даць іншаму. Яго любоў і міласэрнасць настолькі велізарныя, што іх хапае для ўсіх. Калі мы бачым, што іншыя атрымліваюць Божыя дары, замест таго, каб наракаць, мы павінны радавацца разам з імі і дзякаваць Богу за Яго шчодрасць.
Такім чынам, прыпавесць пра вінаграднік заклікае нас да перамены нашага мыслення. Мы павінны адмовіцца ад чалавечых, зямных уяўленняў пра справядлівасць і прыняць Божы, нябесны погляд, які паказывая справядлівасць, якая праяўляецца ў шчодрасці, а не ў строгім падліку. Яна вучыць нас, што Бог цэніць не столькі працягласць нашай службы, колькі якасць нашага адказу на Яго заклік.
Ойча наш Нябесны, Ты, што як клапатлівы Гаспадар вінаградніку, клічаш нас, сваіх дзяцей, у розны час і кожнаму з нас адкрываеш невымоўную паўнату сваёй любові! Дзякую Табе, Пане, за маё пакліканне, нават калі Твае шляхі часта застаюцца для мяне таямніцай.
Ачысці, Божа, сэрца маё ад усялякай зайздрасці і спакусы параўнанняў. Навучы мяне бачыць у кожным дары Тваю бязмежную ласку, а не сваю ўласную заслугу. Даруй мне шчырую радасць, калі іншыя атрымліваюць Тваё благаслаўленне. Навучы мяне давяраць Тваёй справядлівасці, якая ёсць справядлівасцю любові, што шчодра адорвае і прымае ўсіх, хто адкрывае сваё сэрца. Няхай мой позірк будзе чыстым, мова — заўсёды ўдзячнай, а жыццё — жывым сведчаннем Тваёй бясконцай дабрыні. Праз Хрыста, Пана нашага. Амэн.
