Послания святого Игнатия Антиохийского
Сёння Святы Касцёл прапануе нашым сэрцам і думкам два, здавалася б, розныя, але глыбока звязаныя паміж сабой чытанні: урывак з Евангелля паводле святога Лукі і ўспамін пра слаўнага мучаніка – святога Ігнація з Антыёхіі. Абодва яны гавораць нам пра адну і тую ж рэч – пра справядлівы страх Божы, які вядзе да свабоды, і пра мужнасць веры, якая перамагае нават смерць.
Словы Пана Езуса:
«Не бойцеся тых, хто забівае цела, а потым не можа нічога больш зрабіць. Я пакажу вам, каго трэба баяцца: бойцеся таго, хто пасля забойства мае ўладу ўкінуць у геену; сапраўды кажу вам, яго бойцеся.».
Гэтыя словы могуць здавацца строгімі, нават жорсткімі. Але ў іх хаваецца не пагроза, а глыбокая праўда, якая адкрывае чалавеку шлях да сапраўднай свабоды. Езус не хоча, каб Ягоныя вучні жылі ў страху, які паралізуе. Ён вучыць нас адрозніваць два страхі — чалавечы і Божы.
Чалавечы страх — гэта страх перад пакутай, перад стратай здароўя, маёмасці, павагі, страх перад смерцю. Гэта натуральны страх, уласцівы кожнаму чалавеку. Але ён часовы. Бо ўсё, чаго мы баімся на зямлі, заканчваецца разам з зямным жыццём. Езус кажа: забіць цела — гэта ўсё, што могуць зрабіць ворагі. І таму такі страх не павінен панаваць над намі. Бо ёсць іншы, больш глыбокі страх — страх Божы, або, як казалі айцы Касцёла, «баязлівае шанаванне» перад тым, хто ёсць Пан жыцця і смерці.
Гэты страх — не рабскі, не паніклы, а святы і ачышчальны. Гэта страх перад Любоўю, якую можна страціць. Гэта страх не перад караючым Суддзёю, а перад Айцом, якога не хочаш пакрыўдзіць. Гэта страх чалавека, які ведае, што Бог — усё, і без Яго няма нічога. Гэта страх, які не паралізуе, а вызваляе. Бо калі сэрца напоўнена гэтым святлом, калі чалавек баіцца толькі страціць Божую прысутнасць, ён перастае баяцца ўсяго іншага: хваробы, беднасці, непаразумення, нават смерці. Гэты страх — пачатак мудрасці і крыніца супакою.
Але Пан Езус, ведаючы чалавечую слабасць, адразу дадае словы суцяшэння:
«Ці ж не пяць вераб’ёў прадаецца за два асы? І ніводзін з іх не забыты перад Богам. А ў вас і валасы ўсе на галаве палічаны. Не бойцеся: вы даражэйшыя за многіх вераб’ёў.».
Гэтыя словы — як дотык любові. Пан паказвае, што сапраўдны страх Божы заўсёды злучаны з даверам. Ён не пакідае нас у няпэўнасці, але запэўнівае: мы дарагія для Бога, даражэйшыя за ўвесь свет. Гэта не страх перад невядомым Богам, а страх перад тым, хто любіць нас больш, чым мы саміх сябе. Гэта страх страціць Любоў, якая трымае нас пры жыцці. Калі чалавек жыве ў гэтым святле, ён не баіцца нічога — ні людзей, ні заўтрашняга дня, бо ведае, што кожны валасок на яго галаве палічаны.
І вось перад намі постаць святога Ігнацыя з Антыёхіі. Яго жыццё — жывая ілюстрацыя гэтых евангельскіх слоў. Паводле падання, ён быў тым дзіцём, якога Езус узяў на рукі, калі сказаў: «Калі не станеце як дзеці, не ўвойдзяце ў Валадарства Нябеснае». За гэта яго называлі Тэафорам, што азначае «той, каго нясе Бог». Ужо ў гэтым імёні — уся яго жыццёвая місія. Бо сапраўдная святасць і свабода нараджаюцца тады, калі чалавек дазваляе Богу несці сябе праз жыццё.
Калі Ігнацый вырас, ён стаў біскупам Антыяхіі — вялікага і складанага горада, дзе вера сутыкалася з бязвер’ем, а Евангелле — з язычніцкай культурай. Падчас ганенняў на хрысціянаў яго арыштавалі і асудзілі на смерць у Рыме. Ён ішоў на пакуту ў ланцугах, але гэтыя кайданы былі для яго не сімвалам зняволення, а знакам свабоды. Па дарозе ў Рым ён пісаў лісты, поўныя веры і любові, якія сталі скарбам Касцёла. У адным з іх ён звяртаецца да рымскіх хрысціянаў са словамі, што гучаць як малітва: «Прасіце за мяне Хрыста, каб праз гэтых звяроў я стаў ахвярным прынашэннем для Бога. Дазвольце мне быць ежай для звяроў, каб я стаў чыстым хлебам Хрыстовым».
Гэтыя словы не пра жорсткасць, а пра любоў. Ігнацый не баіцца смерці, бо бачыць у ёй шлях да Пана. Ён не ўцякае, не хаваецца, не просіць літасці. Ён баіцца толькі аднаго — каб не пазбавіцца гэтай магчымасці цалкам прыналежаць Хрысту. Ён разумее, што смерць — не канец, а пераход. Ён бачыць у звярах не катаў, а слугаў Божай волі. Гэта чалавек, які цалкам вызваліўся ад чалавечага страху, таму што яго сэрца ахоплена страхам Божым — страхам страціць Любоў.
Святы Ігнацый — не толькі сведка мужнасці, але і сведка еднасці. Менавіта ён першы ўжыў слова «каталіцкі» — усеагульны, каб апісаць Касцёл Хрыстовы. Ён разумеў, што вера — гэта не прыватная справа, не толькі адносіны душы з Богам, але ўдзел у вялікай супольнасці, у Целе Хрыстовым. У сваіх лістах ён неаднаразова заклікаў: «Трымайцеся біскупа, як самога Езуса Хрыста. Трымайцеся адзінства, пазбягайце падзелаў». Ён бачыў, што сапраўдная вернасць Хрысту немагчымая без вернасці Яго Касцёлу. Таму яго мучаніцтва было не толькі асабістай ахвярай, але і сведчаннем любові да ўсёй супольнасці вернікаў.
Дарагія браты і сёстры, што ўсё гэта азначае для нас сёння? Мы, хутчэй за ўсё, не пакліканыя да мучаніцкай смерці, але кожны з нас пакліканы да духоўнага мучаніцтва — да штодзённай смерці для граху, для пыхі, для страху перад людзьмі. Пан Езус кажа, што няма нічога схаванага, што не стане відавочным. Гэта не пагроза, а заклік жыць у святле. Мы часта жывём у паўцені, хаваем свае слабасці, не жадаем прызнаць свае памылкі. Але толькі калі адкрываем усё перад Богам, мы сапраўды вызваляемся. Толькі тады, калі баімся страціць Яго, а не сваю рэпутацыю, мы пачынаем жыць у праўдзе. І гэтая праўда вядзе да сапраўднага супакою.
Святы Ігнацый вучыць нас, што вера без страху Божага — пустая, а страх без любові — пагібельны. Толькі калі ў сэрцы пануе гэты святы страх, чалавек здольны да сапраўднай адвагі. Ён ужо не кіруецца страхам перад светам, але любоўю да Бога. І тады нават у цемры ён адчувае святло, нават у небяспецы — супакой. Ён ведае, што Пан вядзе яго, як калісьці нёс Ігнацыя на сваіх руках.
Няхай прыклад святога Ігнацыя Тэафора навучыць нас даверу і мужнасці. Няхай ён дапаможа нам пераадолець нашыя чалавечыя страхі — страх перад стратаю, перад непаразуменнем, перад болем. Няхай яго заступніцтва дапаможа нам усвядоміць, што мы сапраўды даражэйшыя за многіх вераб’ёў, што Пан ведае кожнага з нас, і што ніводзін наш крок не застаецца без Яго ўвагі. Няхай Ён навучыць нас баяцца толькі аднаго — страціць Божую прысутнасць у сэрцы.
Калі мы навучымся гэтаму, нашы страхі ператворацца ў давер, наш боль — у ахвяру, наш шлях — у дар. І тады мы таксама зможам сказаць разам са святым Ігнаціем і апосталам Паўлам: «Для мяне жыццё — гэта Хрыстус, а смерць — прыбытак». Бо няма большага шчасця, чым быць тым, каго нясе Бог, і няма большага страху, чым страціць таго, хто нясе цябе ў вечнасць.
Няхай Пан Езус дасць нам гэтую мудрасць і гэтую свабоду сэрца, каб мы не баяліся свету, але жылі ў любові і даверы, як дзеці, што спачываюць на руках свайго Айца. І няхай праз заступніцтва святога Ігнацыя з Антыёхіі мы навучымся прамаўляць з верай і спакоем: «Пане, я давяраю Табе. Для мяне жыццё — гэта Ты, а смерць — сустрэча з Табой».
Амэн.
Малітва праз заступніцтва святога Ігнацыя з Антыёхіі
Усемагутны вечны Божа, сведчаннем святых мучанікаў Ты аздабляеш Касцёл, Містычнае цела Твайго Сына, учыні, каб мучаніцкая смерць святога Ігнацыя, якая прынесла яму вечную славу, стала для нас крыніцаю мужнасці ў вызнаванні веры. Праз Хрыста, Пана нашага. Амэн.
